Solvinity en haar Britse meerderheidsaandeelhouder Vitruvian Partners stapten maandag naar de rechter om het overnameverbod van staatssecretaris Aerdts van tafel te krijgen. De DigiD-beheerder stelt dat het voortbestaan van het bedrijf op het spel staat en dat de staatssecretaris zich zou hebben laten leiden door commotie in de media.
Staatssecretaris Willemijn Aerdts koos eind mei voor een verbod op advies van het Bureau Toetsing Investeringen (BTI). Hierdoor was het voormalige IBM-onderdeel en Amerikaanse partij Kyndryl buiten de boot gevallen: de beoogde Solvinity-overname mocht niet doorgaan. Volgens de Kamerbrief zou de overname het publieke belang raken. Solvinity beheert namelijk de infrastructuur achter DigiD en MijnOverheid. De vrees was dat de Amerikaanse overheid via de CLOUD Act toegang tot gevoelige data zou kunnen opeisen. Een beroep had het bedrijf al aangekondigd.
Was er echt haast bij?
Een groot deel van de zitting draaide om het spoedeisende belang, meldt De Volkskrant. De advocaten van Solvinity betwisten dat het verbod zo snel moest. Het bedrijf zou het BTI namelijk hebben beloofd de overname enkele weken uit te stellen. Aerdts’ advocaten houden vol dat voltooiing van de transactie een kwestie van dagen was, en dat een verbod daarna zinloos zou zijn.
De Kamerbrief bleef echter onduidelijk over de precieze redenen voor deze ingrijpende stap. Een advocaat van Solvinity zei dat de staat zich beroept op ‘één enkele grond’: dat Kyndryl onder Amerikaanse wetgeving valt. Opvallend, want Kyndryl levert volgens Solvinity al ‘omvangrijke diensten’ aan Defensie. Het bedrijf zou ‘actief tot in de haarvaten van de Nederlandse krijgsmacht’ zijn. Of dit niet de boodschap stuurt dat daar wellicht een einde aan zou moeten komen, is niet duidelijk. Het tegenovergestelde is in ieder geval de bedoeling: waarom een Amerikaans bedrijf selectief vertrouwen?
Bredere soevereiniteitsdiscussie
De advocaat van stichting Firewall pareerde dat argument. Dat de overheid elders zakendoet met Amerikaanse bedrijven, betekent niet dat Solvinity ook mag worden overgenomen terwijl het DigiD beheert. Solvinity wees er verder op dat het kabinet begin 2025 zelf de kans kreeg het bedrijf te kopen, maar bedankte.
Sinds de Solvinity-kwestie staat elke deal tussen IT-leveranciers en de publieke sector op scherp, zoals bleek toen de IND berichtendienst Zivver verliet na een Amerikaanse overname. Het kabinet stelt intussen dat DigiD veilig blijft en bereidt via de Aanbestedingswet Defensie en Veiligheid een nieuwe aanbesteding voor.
Gezien de opmerking over Kyndryls aanwezigheid bij Defensie, mogen we ons afvragen wat precies de digitale kroonjuwelen zijn voor Nederland. Het doet ons denken aan andere discussies op dit gebied waarbij de aandacht zich vooral beperkt tot duidelijk zichtbare diensten, terwijl de diepere (en moeilijker vanaf te stappen) lagen grotendeels onbesproken zijn. Concreet: digitale diensten die een gebruikelijke medewerker of burger tegenkomt, staan onder een vergrootglas. Daartegenover staan onder meer de chips, de oplossingen voor het draaien van IT-infrastructuren die enkel specialisten gebruiken, en meer technologieën die wellicht niet bij het grote publiek bekend zijn. SUSE en Openchip zijn een voorbeeld van partijen die op dat pijnlijker front wel progressie wil maken, ook al is de aanvankelijke conclusie helaas dat Nederland en Europa daar heel veel meer werk aan de winkel hebben dan het vinden van een DigiD-beheerder of een nieuwe office-oplossing.