De Iranese regering laat weten dat het tol wil heffen op onderzeese internetkabels in de Straat van Hormuz. Mediabronnen eisen dat techgiganten als Google, Microsoft, Meta en Amazon zich aan Iraanse regelgeving onderwerpen. Weigeren betekent mogelijke verstoringen van kabels waarover het overgrote deel van het wereldwijde internetverkeer loopt.
Vorige week kondigde Irans militaire woordvoerder Ebrahim Zolfaghari op X aan: “We zullen tol heffen op internetkabels.” De positie van Iran in het wereldwijde netwerk maakt dit een acuut risico. Via de Straat van Hormuz lopen meerdere cruciale glasvezelkabels, waaronder de AAE-1, FALCON en Gulf Bridge International (GBI). Die systemen verbinden Europa, Azië en het Midden-Oosten met elkaar en vervoeren dataverkeer voor alles van cloudplatformen tot financiële transacties en AI-infrastructuur.
Met de dreigementen wil Teheran een nieuw drukmiddel inzetten naast de al bekende oliebedreiging. Media die regelmatig de punten van de Revolutionaire Garde herhalen, stellen daarbij dat onderhoud en reparatie van kabels exclusief aan Iraanse bedrijven toekomt.
We berichten regelmatig over de groeiende dreiging van landen zoals Rusland en China voor onderzeese kabelinfrastructuur, Iran voegt zich nu in dat rijtje, maar duidelijk op een andere manier dan we voorheen gezien hebben. Met name rondom Rusland bestond en bestaat de angst dat een containerschip of ander vaartuig een kabel saboteert. Bij Iran blijft de kabel verder intact, maar geldt er plotseling een tariefmuur op talloze transacties.
Hormuz als digitaal knelpunt
Dat de Straat van Hormuz kwetsbaar is, staat al buiten kijf. Hoewel operators de routes weliswaar zo veel mogelijk naar de kant van Oman verlegd hebben vanwege zorgen rondom Iran, lopen de FALCON- en GBI-kabels nog altijd door Iraans territoriaal water. Dat meldt telecomonderzoeksbureau TeleGeography. De Revolutionaire Garde beschikt volgens analisten over gevechtsduikers, miniduikboten en onderwaterdrones waarmee Iran de infrastructuur kan bedreigen.
Een verstoring van kabels kan ver reiken. Bankensystemen, aandelenbeurzen, cloudservices en communicatienetwerken op meerdere continenten lopen risico. Ook Nederland en België investeren in betere beveiliging van hun onderzeese kabelverbindingen, een reactie op vergelijkbare dreigingen in de Noordzee.
Precedent in de Rode Zee
De angst is dus reëel, schetst ook Gulf News. In 2024 werden drie onderzeesche kabels in de Rode Zee doorgesneden nadat een schip, getroffen door aan Iran gelieerde Houthi-militanten, zijn anker over de zeebodem sleepte. Dat incident verstoorde bijna 25 procent van het internetverkeer in de regio. Bij dat incident waren de AAE-1, EIG en SEACOM betrokken, drie systemen met een groot bereik tussen Azië en Europa.
Iraanse media vergelijken de tolplannen met het Suezkanaal, waar Egypte inkomsten genereert uit scheepvaart en kabelverkeer. Juridische experts wijzen die vergelijking af, aldus Gulf News. De Straat van Hormuz is een internationale zeestraat en valt onder andere bepalingen van het VN-Zeerechtverdrag (UNCLOS) dan het volledig door Egypte beheerde Suezkanaal. Hoe Iran de eisen zou kunnen afdwingen onder zware Amerikaanse sancties, is vooralsnog onduidelijk.