The Document Foundation (TDF), de organisatie achter LibreOffice, stelt dat Microsofts Office-bestandsformaten gebruikers en organisaties nog altijd aan het Microsoft-ecosysteem binden. In een nieuwe analyse betoogt de stichting dat de brede toepassing van DOCX, XLSX en PPTX de digitale soevereiniteit van bedrijven en overheden ondermijnt, ondanks hun formele standaardstatus.
De kritiek past in een bredere campagne van TDF. Eerder dit jaar pleitte de organisatie ervoor om binnen het Europese initiatief Euro-Office standaard Open Document Format (ODF) te gebruiken. Ook wist zij de Europese Commissie ertoe te bewegen bij een publieke consultatie naast een Excel-bestand ook een open documentformaat aan te bieden, aldus Neowin.
Volgens TDF draait het probleem niet om Microsoft Office zelf, maar om de afhankelijkheid die ontstaat zodra documenten in propriëtaire bestandsformaten worden opgeslagen. De keuze voor een formaat bepaalt uiteindelijk wie documenten ook in de toekomst volledig kan openen, bewerken en reproduceren.
Compatibiliteit als strategisch voordeel
Volgens TDF zijn Microsofts Office Open XML (OOXML)-formaten in de praktijk niet volledig interoperabel. Andere kantoorpakketten kunnen documenten meestal openen, maar ondersteunen niet alle implementatiedetails en uitbreidingen. Daardoor ontstaan verschillen in opmaak, lettertypen, tabellen en lay-out.
Microsoft kan bovendien eigen uitbreidingen aan OOXML toevoegen of bestaande implementaties wijzigen zonder dat concurrerende software die direct ondersteunt. Volgens TDF ontstaat zo een blijvende achterstand voor alternatieve kantoorpakketten.
Juist die beperkte incompatibiliteit vormt volgens de stichting de basis van vendor lock-in. Organisaties ervaren alternatieve kantoorsoftware als minder betrouwbaar, waardoor Microsoft Office de veilige keuze blijft voor samenwerking met klanten, leveranciers en overheden. TDF spreekt van een vorm van “stille frictie” die overstappen ontmoedigt.
Kritiek op OOXML
TDF zet ook vraagtekens bij de status van OOXML als internationale standaard. Hoewel het formaat door ISO is goedgekeurd, noemt de stichting het standaardisatietraject een van de meest controversiële in de geschiedenis van de organisatie. Volgens de auteurs beschrijft de standaard vooral het bestaande gedrag van Microsoft Office, inclusief historische functies en productspecifieke implementaties, in plaats van een neutrale uitwisselingsstandaard.
Daarnaast gebruikt Microsoft Office standaard OOXML Transitional, terwijl de technisch schonere variant OOXML Strict nauwelijks wordt toegepast. Daardoor blijft de feitelijke interoperabiliteit volgens TDF beperkt.
Risico voor archivering
Voor individuele gebruikers leidt een afwijkende opmaak vooral tot ergernis, maar voor organisaties kunnen de gevolgen groter zijn. TDF wijst op juridische documenten, medische formulieren en overheidsstukken waarvan de correcte weergave afhankelijk wordt van één leverancier. Daarmee raakt de discussie ook de langetermijnarchivering.
Volgens de stichting zijn documenten vandaag nog leesbaar omdat Microsoft het formaat ondersteunt. Voor archieven die tientallen jaren bewaard moeten blijven, ontstaat echter een afhankelijkheid van de vraag of Microsoft die ondersteuning in de toekomst voortzet.
TDF pleit daarom voor een consequente toepassing van Open Document Format (ODF), gecombineerd met open lettertypen en beleid waarin open standaarden de norm zijn voor officiële documenten.