Elke oktober staat tijdens de European Cybersecurity Month dezelfde vraag centraal: zijn de basismaatregelen voor cybersecurity genomen? Dit jaar schiet die vraag echt tekort. Europa’s ambities rond soevereine AI ontwikkelen zich in hoog tempo. De discussie gaat daarom allang niet meer alleen over waar data wordt opgeslagen, maar vooral over de vraag of de volledige keten erachter ook te vertrouwen is.
Het hardnekkige idee dat een centrale cloudserver of lokale dataopslag automatisch veiligheid garandeert, is achterhaald. AI-systemen zijn geen passieve archiefkasten meer. Ze ontwikkelen zich tot autonome actoren die zelfstandig workflows uitvoeren, applicaties aansturen en kritieke beslissingen ondersteunen. Een model dat op Nederlandse of Europese bodem draait, biedt weinig zekerheid als het toegangsbeheer tekortschiet, leveranciers onvoldoende inzicht geven in hun werkwijze of herstelprocedures in de praktijk toch niet blijken te werken.
CIO’s moeten daarom wat mij betreft het debat over geografische labels achter zich laten en zich richten op de operationele werkelijkheid. Wie heeft toegang? Wat doet de AI binnen het netwerk? En kan de organisatie de controle terugkrijgen wanneer dat nodig is?
Europa: Action Plan on the Cybersecurity of AI
Europa investeert inmiddels miljarden in eigen AI-infrastructuur, van soevereine cloudplatformen tot AI-fabrieken in vrijwel alle lidstaten. Met het Action Plan on the Cybersecurity of AI heeft de Europese Commissie bovendien een concreet kader opgesteld waarin cyberweerbaarheid rechtstreeks wordt verbonden aan de Europese AI-ambities. De vraag is nu of beleid en investeringen overal in hetzelfde tempo worden vertaald naar de dagelijkse praktijk.
Die vraag wordt ook buiten Europa steeds nadrukkelijker gesteld. In augustus 2026 waarschuwden ruim honderd organisaties, waaronder Dell, in een oproep onder leiding van OpenAI dat er nog maar weinig tijd is om digitale beveiliging te versterken voordat AI aanvallen slimmer en grootschaliger maakt.
Dezelfde oproep benadrukt echter ook een andere kant van het verhaal: AI kan verdedigers dezelfde voorsprong geven als aanvallers, als organisaties nu niet actief aan de slag gaan. Daarvoor is alleen meer nodig dan ambitieuze beleidsplannen of krachtige modellen. Het begint bij de juiste architectuur.
Veranker soevereiniteit in de architectuur, niet in de politiek
Wie soevereine AI serieus neemt, ziet die niet als een beleidslabel of een verplicht vinkje, maar als een fundamentele architectuurkeuze. Dataresidentie is hooguit de eerste en eenvoudigste laag. Echte soevereiniteit vraagt om een ontwerp waarin prestaties, kosten en weerbaarheid zorgvuldig met elkaar in balans worden gebracht.
Toegangscontrole, versleuteling, monitoring en zekerheid over leveranciers moeten vanaf de eerste dag onderdeel zijn van die architectuur. Dat geldt ongeacht of een model in de cloud, lokaal of in de edge draait.
De uitdaging wordt groter nu agentic AI zijn intrede doet. Zodra AI-agents zelfstandig beslissingen nemen en data aanpassen, is het niet langer voldoende om alleen te weten welke brondata is gebruikt. Organisaties moeten ook bijvoorbeeld kunnen aantonen:
- Waar data vandaan komt;
- hoe data door de keten stroomt;
- welke agents en systemen erop mogen handelen;
- wie verantwoordelijk is voor de uitkomsten;
- of data en systemen intact en volledig herstelbaar zijn.
In belangrijke sectoren en industrieën is dat geen luxe, maar een must om te kunnen blijven opereren.
Herstelvermogen als kern van echte soevereiniteit
Een van de grootste misvattingen rond soevereiniteit is dat security uitsluitend draait om het buitenhouden van dreigingen. Integendeel: soevereiniteit die bij de eerste storing of cyberaanval instort, is alles behalve volwassen soevereiniteit.
De Dell Cyber Resilience Insights laten een opvallend beeld zien: 99% van de Europese organisaties heeft een weerbaarheidsstrategie op papier, maar 59% slaagde er tijdens de laatste test of storing niet in om daadwerkelijk te herstellen. Dat is precies het volgende vraagstuk waarop CIO’s zich op moeten richten.
Vertrouwen speelt daarbij een grotere rol dan vaak wordt erkend. Uit de Modern Enterprise Readiness Study 2026 blijkt dat ongeveer 95% van de organisaties van mening is dat samenwerken met een vertrouwde partner de risico’s van het gebruik van nieuwe technologie verkleint. Een vergelijkbaar percentage zegt dat zo’n samenwerking helpt om sneller concrete resultaten te behalen.
Voor CIO’s betekent dit dat weerbaarheid geen puur technisch vraagstuk is en ook geen los vraagstuk achteraf. Het is een organisatorische en architectonische verantwoordelijkheid die vanaf het begin moet worden meegenomen.
De volgende stap is om vertrouwen te vertalen naar aantoonbare controle. CIO’s moeten niet alleen weten waar data zich bevindt, maar ook hoe de volledige technologieketen wordt beveiligd, beheerd, gemonitord en hersteld wanneer er iets misgaat.
Soevereine AI wordt pas geloofwaardig en schaalbaar wanneer die controle vanaf het begin in de infrastructuur is ingebouwd. Anders gezegd: soevereiniteit wordt niet bepaald door waar AI draait, maar door hoe goed een organisatie de technologie kan beheersen en herstellen.
Dit is een ingezonden bijdrage van Dell Technologies. Via deze link vind je meer informatie over de mogelijkheden van het bedrijf.