OT-security wordt nog vaak benaderd als een technisch vraagstuk. De aandacht gaat naar kwetsbaarheden, dreigingen en beveiligingsmaatregelen. Dat is begrijpelijk, maar het vertrekpunt zou ergens anders moeten liggen: bij de processen die een organisatie draaiende houden. Volgens de visiepaper van Tesorion draait OT-security in de eerste plaats om veiligheid, beschikbaarheid en continuïteit van operationele processen.
Waar een IT-systeem soms tijdelijk offline kan voor onderhoud of een beveiligingsupdate, geldt dat in een OT-omgeving lang niet altijd. Een productielijn, drinkwaterinstallatie of energievoorziening moet blijven functioneren. Daardoor worden beveiligingskeuzes in OT gemaakt binnen andere randvoorwaarden dan in IT.
Continuïteit als uitgangspunt
Effectieve OT-security begint met inzicht in de processen die essentieel zijn voor de organisatie. Pas wanneer duidelijk is welke processen absoluut beschikbaar moeten blijven, kunnen risico’s, afhankelijkheden en beveiligingsmaatregelen in de juiste context worden beoordeeld.
Dat vraagt om een bredere blik dan alleen cybersecurity. Beschikbaarheid, fysieke veiligheid, operationele betrouwbaarheid en herstelvermogen zijn minstens zo belangrijk. Hierdoor verschuift de focus van dreigingsdenken naar continuïteitsdenken.
Complexiteit maakt OT kwetsbaar
Veel OT-omgevingen zijn niet ontworpen als één samenhangend geheel. Ze zijn in de loop der jaren uitgebreid met nieuwe machines, applicaties, netwerkverbindingen en externe toegang voor leveranciers. Elke afzonderlijke keuze was vaak logisch, maar samen ontstaat een omgeving die steeds lastiger te overzien is.
Dat gebrek aan overzicht is vaak een groter probleem dan het ontbreken van technologie. Organisaties weten lang niet altijd welke assets aanwezig zijn, welke systemen met elkaar communiceren of welke afhankelijkheden bestaan tussen onderdelen van het proces. Ook toegangsrechten en netwerkverbindingen blijken regelmatig historisch gegroeid zonder dat nog duidelijk is waarom ze bestaan. En zonder dat inzicht wordt het lastig om risico’s goed af te wegen, wijzigingen gecontroleerd door te voeren of adequaat te reageren op verstoringen.
Technologie alleen is niet voldoende
Security wordt niet alleen bepaald door systemen en processen, maar ook door de mensen die ermee werken. Operators, engineers, IT-specialisten en leveranciers kijken vanuit verschillende ervaringen naar risico’s, verandering en technologie.
Die verschillen zijn geen probleem. Integendeel. Praktijkervaring helpt om operationele risico’s te herkennen, terwijl nieuwe generaties vaak sneller kansen zien in digitalisering en automatisering. Organisaties profiteren het meest wanneer beide perspectieven samenkomen.
Daarom werkt beveiliging alleen wanneer deze aansluit op de dagelijkse praktijk. Procedures, toegangsmaatregelen en processen moeten uitvoerbaar zijn voor de mensen die ermee werken. Anders ontstaat er een verschil tussen beleid en werkelijkheid.
Beheersbaarheid boven stapeling van maatregelen
Wanneer organisaties hun security willen verbeteren, is de eerste reflex vaak om nieuwe maatregelen toe te voegen. Extra tooling, aanvullende controles of nieuwe procedures lijken logische vervolgstappen. In de praktijk voegen ze vaak nog meer complexiteit toe.
In deze visiepaper kiest Tesorion daarom voor een andere benadering: maak de omgeving beheersbaar. Dat begint met overzicht van assets, eigenaarschap, afhankelijkheden en toegangsrechten. Daarna kunnen organisaties gericht werken aan segmentatie, identity & access management en monitoring.
Het doel is niet om zoveel mogelijk beveiligingsmaatregelen te implementeren, maar om een omgeving te creëren die begrijpelijk blijft, ook wanneer technologie, processen en organisaties veranderen.
IT, OT en fysieke beveiliging groeien naar elkaar toe
De tijd van volledig geïsoleerde OT-omgevingen ligt achter ons. Operationele systemen zijn verbonden met IT-netwerken, leveranciers werken op afstand mee aan beheer en onderhoud en data wordt gebruikt voor analyse, optimalisatie en automatisering. Tegelijkertijd hebben fysieke en digitale risico’s steeds vaker invloed op elkaar.
Daardoor ontstaat behoefte aan één integraal beeld van risico’s, afhankelijkheden en verantwoordelijkheden. Beslissingen binnen IT kunnen directe gevolgen hebben voor operationele processen. Andersom kunnen keuzes op de werkvloer nieuwe cyberrisico’s creëren. Een samenhangende aanpak wordt daardoor steeds belangrijker.
Security begint bij ontwerp
Effectieve OT-security ontstaat niet door achteraf beveiliging toe te voegen, maar door vanaf het begin bewuste ontwerpkeuzes te maken. Denk aan segmentatie, datastromen, toegangsrechten en verantwoordelijkheden.
Ook nieuwe ontwikkelingen zoals AI vragen om die aanpak. De grootste waarde van AI ligt niet in het vervangen van operators, maar in het ondersteunen van besluitvorming, kennisdeling en analyse. Dat is echter alleen mogelijk wanneer processen, data en verantwoordelijkheden op orde zijn.
Weerbaarheid als doel
Nieuwe regelgeving zoals de Cyberbeveiligingswet en de Wet Weerbaarheid Kritieke Entiteiten vraagt van organisaties dat zij bewuster omgaan met risico’s, continuïteit en bestuurlijke verantwoordelijkheid.
De belangrijkste conclusie: OT-security gaat niet over het elimineren van ieder risico. Het gaat over het vermogen om processen veilig en betrouwbaar te laten functioneren, ook wanneer zich verstoringen voordoen. Organisaties die overzicht houden, complexiteit beperken en regie organiseren, zijn beter in staat om die continuïteit te waarborgen.
Meer lezen over OT-security en weerbaarheid? Download hier de hele visiepaper.
Dit is een ingezonden bijdrage van Tesorion. Via deze link vind je meer informatie over de mogelijkheden van het bedrijf.