Artificial intelligence wordt in hoog tempo geïntegreerd in bedrijfsprocessen, ingegeven door beloftes van efficiëntie en kostenbesparingen. Toch klinkt er een serieuze waarschuwing vanuit de industrie. CEO Kurt Jonckheer, CTO Bruno De Bus en CPO Dirk Van de Poel van platform engineering-bedrijf Klarrio stellen dat de huidige ongecontroleerde adoptie van AI een gevaarlijke keerzijde heeft. Bedrijven dreigen hun menselijke expertise te verliezen, onbeheersbare veiligheidsrisico’s te creëren en zich afhankelijk te maken van een handjevol techgiganten. “Elke technologie heeft positieve aspecten, maar het gaat erom hoe je die technologie gebruikt.”
Om de huidige AI-hype te begrijpen, trekt Jonckheer een directe parallel met de massale cloud-adoptie van het afgelopen decennium. Tien jaar geleden migreerden organisaties blindelings naar de cloud, aangetrokken door de belofte van flexibiliteit en lagere kosten. Vaak gebeurde dit echter zonder gedegen exitstrategie of fundamenteel begrip van de impact op de eigen architectuur.
“Wat we vandaag de dag van veel grote cloudgebruikers horen, is dat het consumptiemodel simpelweg niet meer voor hen werkt”, merkt Jonckheer op. “Het wordt allemaal veel te duur. Na jaren blind varen komen ze tot het besef dat ze het zich eigenlijk niet meer kunnen veroorloven.”
De fout dreigt zich nu te herhalen met AI, maar met potentieel grotere en onomkeerbare gevolgen. Waar bedrijven bij clouddiensten nog deels konden terugkeren naar on-premises oplossingen of kostenoptimalisaties konden doorvoeren, is de impact van AI op de menselijke kennisbasis veel lastiger terug te draaien.
Expertise verdampt door blindelings gebruik
Een groot en sluipend gevaar van AI-adoptie dat Klarrio ziet schuilt in het verlies van menselijk kapitaal. Wanneer medewerkers structureel vertrouwen op AI voor het genereren van code, het schrijven van documenten of het analyseren van data, stopt de ontwikkeling van hun eigen kritische vaardigheden.
Marketingbeloftes suggereren dat één medewerker met AI het werk van zes junioren kan doen. Maar als die zes juniorposities nooit meer worden ingevuld, hoe leidt een organisatie dan de senior experts van de toekomst op? “Na verloop van tijd verlies je simpelweg je expertise”, waarschuwt Jonckheer. “Als niemand meer de kennis bezit om een objectieve ruling toe te passen op wat de AI genereert en enkel zeer getalenteerd personeel nog kan interpreteren, ga je niet ver komen. Je hebt kennis nodig om de output te kunnen verifiëren.”
Dit strekt zich uit over hele professionele gemeenschappen. De opkomst van AI-tools getraind op Stack Overflow-informatie speelt daar een belangrijke rol in. Dat was ooit een levendige plek waar ontwikkelaars kennis en nuances uitwisselden, maar de interactie loopt terug. Veel ontwikkelaars vinden nu snel en direct antwoorden via AI-assistenten. Context en nuance dreigt dan verloren te gaan en, nog crucialer, er wordt nauwelijks nog kennis en content opgebouwd.
Maar ook in het onderwijs is de crisis voelbaar. Docenten staan voor een onmogelijke taak. Een medisch docent illustreerde dit probleem aan Jonckheer. Meer dan de helft van de ingeleverde opdrachten is tegenwoordig gegenereerd met AI. Bij het genereren van dit soort gedetailleerde en wetenschappelijke werken is hallucinatie funest, precies wat juist veel voorkomt bij de gebruikte generatieve AI. Docenten moeten daardoor nu ineens de AI-hallucinaties op individueel niveau bijsturen. Daardoor ontstaat er alleen maar meer werk, in plaats van dat het werk afneemt.
De ‘black box’ en onvermijdelijke software-infarcten
AI-systemen blinken uit in het genereren van content die plausibel klinkt, maar wat ze genereren is niet altijd veilig en correct. Menselijke verificatie blijft dus nodig. Dit leidt tot een verificatiecrisis. In het developmenttijdperk van voor AI schreef een team ontwikkelaars zelf handmatig 10.000 regels code. Nu produceert AI in een afzienbare periode zomaar 100.000 regels code. Die enorme volumes code zijn onmogelijk in redelijke tijd te controleren. “Software wordt een black box”, voorziet Jonckheer. “Er is iets gegenereerd. Niemand begrijpt precies wat het is, wat het doet of hoe het werkt. Het wordt dan al snel uitgerold, zonder echt te weten wat het doet.” Hij voorspelt dan ook gigantische “software-infarcten” binnen nu en vijf jaar, zeker wanneer geautomatiseerde code ongecontroleerd in productie gaat.
De security-implicaties zijn volgens Jonckheer, De Bus en Van de Poel behoorlijk alarmerend. Kwaadwillenden maken al actief gebruik van de blinde vlekken in geautomatiseerde processen. AI-bots manipuleren systematisch readme-files op platforms als GitHub om de populariteit van malafide open-source frameworks kunstmatig te verhogen. Klarrio identificeerde zelf vorig jaar in een kort onderzoek al 2.400 GitHub-repositories die ransomware bevatten. Onoplettende ontwikkelaars die blind vertrouwen op AI-suggesties duwen deze kwetsbaarheden rechtstreeks in productiesoftware.
Europese soevereiniteit onder druk
Voor Europa brengt het kennisverlies ook grote geopolitieke risico’s met zich mee. Het continent loopt structureel achter in de AI-race op Amerika en China en kampt al jaren met een overbelaste datacentermarkt. De verwachte AI-vraag vereist voor 2030 nog eens tientallen gigawatt capaciteit extra.
De afhankelijkheid van Amerikaanse en Chinese techgiganten groeit exponentieel. Jonckheer haalt een recent onderzoek aan dat aantoont dat de drie grote spelers Amazon, Google en Microsoft jaarlijks 260 miljard euro in Europa ophalen, nagenoeg zonder hier belasting over te betalen. “Aan de ene kant maken ze iedereen de kop gek waardoor er banen verdwijnen, aan de andere kant strijken ze enorme winsten op en dragen ze niets bij aan de maatschappij.”
Jonckheer schetst een somber beeld voor de Europese onafhankelijkheid als deze trend doorzet: “Minder controle op data, minder controle op infrastructuur, minder controle op de cloud. Als je daar bovenop ook nog de controle over je eigen kennisbasis verliest, hoef je binnen tien jaar niet meer naar een plan B te zoeken binnen de Europese Unie. Want met wie zou je dat plan nog moeten bouwen?”
Vergeten ecologische en maatschappelijke tol
De CEO, CTO en CPO van Klarrio wijzen erop dat de milieukosten van AI niet voldoende worden meegenomen in de discussie. Dit terwijl de energieconsumptie gigantisch is. Terwijl organisaties jarenlang bezig zijn geweest met verduurzaming, dreigt AI deze winst teniet te doen.
De rekenvoorbeelden zijn confronterend. Zo wijzen eerdere statistieken uit dat een standaard Google-zoekopdracht evenveel energie kost als het 13 seconden laten branden van een 60-wattlamp. De heren van Klarrio geven aan dat een AI-query (zoals via ChatGPT) minstens tien keer zoveel energie kost. Het daadwerkelijke verbruik is uiteindelijk afhankelijk van het gebruikte model en de complexiteit van de query. Het kan hoe dan ook jaarlijks leiden tot onvoorzienbare extra CO2-uitstoot. “Vermenigvuldig dat met miljoenen mindless searches van twaalfjarigen in de tram”, stelt Jonckheer scherp. “Dan heb je de opbrengst van een heel windmolenpark al tenietgedaan. We verkwanselen onze primaire behoeften door dit soort praktijken.”
Daarnaast zijn de maatschappelijke gevolgen van automatisering nog lang niet uitgekristalliseerd. Hoewel veel werknemers zich zorgen maken over baanverlies, beweren voorstanders vaak dat AI nieuwe banen zal creëren. Jonckheer is daar sceptisch over: “Dat voor elke verdwijnende baan een nieuwe in de plaats komt, is onzin. We stevenen af op een toename van de niet-werkende bevolking met een reeds sterk groeiende vergrijzing.” Dit roept volgens de CEO van Klarrio lastige vragen op over de financiering van de verzorgingsstaat, gezondheidszorg en pensioenen, zeker als de winsten wegvloeien naar partijen die lokaal nauwelijks belasting afdragen.
De weg vooruit: Gecontroleerd gebruik
Ondanks de stevige kritiek pleit Klarrio absoluut niet voor een AI-verbod. De technologie biedt fundamentele voordelen, mits deze correct wordt ingezet. De sleutel tot succesvol AI-gebruik ligt uiteindelijk in het woord ‘controle’.
“Er is geen discussie mogelijk over het feit dat AI voordelen biedt”, erkent Jonckheer. “Maar het moet als een instrument worden gebruikt onder een gecontroleerd proces, niet als een substituut voor de mens.” Dit betekent dat organisaties strikte principes moeten omarmen. Dit door safety guards te implementeren in ontwikkelprocessen, zodat altijd objectief te toetsen is of de gegenereerde output correct en veilig is. Minstens zo belangrijk is het beschermen van de eigen expertise. Bedrijven moeten waken over hun menselijke verificatiecapaciteit en voorkomen dat juniorposities simpelweg worden weggesneden. Deze jonge talenten vormen immers de onmisbare basis voor de senior experts van morgen.
Daarnaast benadrukt Klarrio het belang van kwaliteit boven pure kwantiteit. Hoewel AI razendsnel een standaardwebsite of codeblok kan genereren, vereist oprechte innovatie en creativiteit nog altijd menselijk inzicht. De drang naar maximale efficiëntie mag niet leiden tot een digitale eenheidsworst. Tot slot is er in de optiek van Klarrio een veel bredere bewustwording nodig over de immense ecologische en structurele impact van blinde AI-adoptie. En dat niet alleen op de werkvloer, maar ook in het onderwijs en de maatschappij.
De Europese AI Act, die in augustus 2026 grotendeels van kracht wordt, kan deels sturing geven aan deze verantwoorde adoptie. Toch is regelgeving alleen volgens de heren onvoldoende om de uitholling van kennis tegen te gaan. Dat vereist een bewuste, strategische keuze van bedrijven zelf.
Organisaties staan vanuit de beredenering van Klarrio voor een kruispunt. Wie AI nu puur inzet als middel om op de korte termijn kosten te drukken en mensen te vervangen, betaalt later de prijs in de vorm van veiligheidsincidenten, verloren kennis en onmogelijke exitstrategieën. De waarschuwing van Klarrio is dan ook een oproep tot gezond verstand: gebruik de technologie om de mens te versterken, niet om de regie uit handen te geven. Of, zoals Jonckheer het samenvat: “A fool with a tool is still a fool.”
Tip: Klarrio leunt op open source expertise voor bouwen foundational data platforms